LEREN KIJKEN · Reptielen

Zandhagedis

Lacerta agilis

De zandhagedis leeft in Nederland vooral in duinen en op heide. Een mozaïek van begroeiing, open zand en warme overgangen hoort bij zijn omgeving.

Waar kun je kijken?

01 · LEER HET ZOEKBEELD KENNEN

Zo herken je de zandhagedis.

Kijk naar vorm, kleur en beweging. Juist de combinatie helpt je herkennen wat je ziet.

Begin bij het uiterlijk

Een robuuste hagedis; mannetjes kunnen in voorjaar en zomer groene flanken krijgen.

Kijk nog eens goed

Vergeleken met de levendbarende hagedis is de zandhagedis meestal robuuster, met een zwaardere kop. Groene flanken zijn vooral een kenmerk van mannetjes in het actieve seizoen. Jonge zandhagedissen hebben een zandkleurige staart; een jonge levendbarende hagedis heeft juist een veel donkerdere staart.

02 · EEN DIER EN ZIJN LANDSCHAP

De leefwereld van de zandhagedis.

Vooral duinen en heide met open, zonnige zandplekken.

Hoe ziet een dag eruit?

De zandhagedis leeft in Nederland vooral in duinen en op heide. Een mozaïek van begroeiing, open zand en warme overgangen hoort bij zijn omgeving. De soort is stevig gebouwd. Mannetjes kunnen in het voorjaar en de zomer opvallend groene flanken hebben; een vrouwtje of jong dier kan veel minder fel ogen. Zandhagedissen worden daardoor niet allemaal als dezelfde groene hagedis zichtbaar.

03 · ETEN, GROEIEN EN JONGEN GROOTBRENGEN

Wat speelt zich buiten ons zicht af?

Wat staat er op het menu?

De zandhagedis eet vrijwel uitsluitend geleedpotige dieren. Hij zoekt zijn eten in een leefwereld van heide, duinbegroeiing en open stukken zand. Die combinatie biedt niet alleen voedsel, maar ook plekken om op te warmen en dekking om in terug te verdwijnen. Een zonnig zandvlak is daarom niet op zichzelf een compleet leefgebied. Kijk ook naar de vegetatie ernaast en naar de overgangen waar een hagedis tussen beschutting en open ruimte kan bewegen.

Een nieuwe generatie

Een zandhagedis legt eieren. Het vrouwtje kiest daarvoor een zonnige plek met kaal zand en graaft de eieren in. De warmte van de bodem zorgt vervolgens voor de ontwikkeling. Daarmee verschillen zandhagedis en levendbarende hagedis wezenlijk van elkaar: bij die laatste groeien de jongen juist in het moederlichaam. Open zand is dus niet alleen een plek om een dier te zien, maar kan ook een kwetsbare kraamkamer zijn.

04 · ELKE LEVENSFASE VERTELT IETS ANDERS

Zandhagedis door het jaar.

Voedsel zoeken, opgroeien en rusten: ontdek hoe het leven van deze soort verandert.

Kleur in het actieve seizoen

Mannetjes kunnen in voorjaar en zomer groene flanken dragen. Kijk daarbij ook naar lichaamsbouw en kopvorm. Niet iedere zandhagedis is groen, en een kleur alleen is geen volledige herkenning.

05 · MAAK VAN KIJKEN EEN ONTDEKKING

Let ook op wat achterblijft.

Blijf op het pad en kijk vooruit naar overgangen tussen lage begroeiing en open bodem. Met een kijker kun je een stilzittend dier vaak goed volgen. Loop niet een zandplek op om dichterbij te komen: daar kunnen behalve hagedissen ook onzichtbare eieren aanwezig zijn.

06 · VAN LEREN KIJKEN NAAR ZELF OP PAD