LEREN KIJKEN · Reptielen

Hazelworm

Anguis fragilis

De hazelworm is een hagedis zonder poten. Hij leeft veel onder begroeiing, in strooisel en op andere beschutte plekken.

Waar kun je kijken?

01 · LEER HET ZOEKBEELD KENNEN

Zo herken je de hazelworm.

Kijk naar vorm, kleur en beweging. Juist de combinatie helpt je herkennen wat je ziet.

Begin bij het uiterlijk

Een pootloze hagedis met glad uiterlijk en beweegbare oogleden.

Kijk nog eens goed

De hazelworm kan zijn ogen sluiten, anders dan een slang. Zijn lichaam beweegt stijver en een groot deel van de totale lengte bestaat uit staart. Het gladde, glanzende uiterlijk maakt de vergelijking met een slang begrijpelijk, maar hij behoort tot de hagedissen. De naam verwijst dus niet naar een worm.

02 · EEN DIER EN ZIJN LANDSCHAP

De leefwereld van de hazelworm.

Dicht begroeide, enigszins vochtige plekken in bosranden, heide en struweel.

Hoe ziet een dag eruit?

De hazelworm is een hagedis zonder poten. Hij leeft veel onder begroeiing, in strooisel en op andere beschutte plekken. Een enigszins vochtige omgeving heeft de voorkeur. Open bos, bosranden en heide kunnen deel van het leefgebied zijn. Hoewel opwarmen belangrijk is, ligt hij minder vaak in het open zicht dan veel andere reptielen. Rustige, begroeide overgangen zijn daarom net zo belangrijk als zonnige plekken.

03 · ETEN, GROEIEN EN JONGEN GROOTBRENGEN

Wat speelt zich buiten ons zicht af?

Wat staat er op het menu?

Op het menu van de hazelworm staan vooral zachte prooien zoals regenwormen en naaktslakken. Ook kleine geleedpotige dieren, waaronder spinnen, worden gegeten. Zijn tanden staan naar achteren gericht en helpen zulke gladde prooien vast te houden. Dat voedsel past bij een leven tussen vochtige plantenresten en begroeiing. Een hazelworm hoeft daarvoor niet langdurig op een kale, zonnige plek te liggen. Het meeste van zijn dagelijkse leven speelt zich juist buiten ons zicht af.

Een nieuwe generatie

De hazelworm krijgt levende jongen: de eieren ontwikkelen zich in het moederlichaam en het dunne vlies scheurt bij of kort na de geboorte. De jongen verschijnen doorgaans in augustus of september en zijn meteen zelfstandig. Een vrouwtje neemt in Nederland vaak niet ieder jaar aan de voortplanting deel. De tussenperiode gebruikt zij om haar conditie te herstellen. Tijdens de dracht kan zij meer tijd aan zonnen besteden.

04 · ELKE LEVENSFASE VERTELT IETS ANDERS

Hazelworm door het jaar.

Voedsel zoeken, opgroeien en rusten: ontdek hoe het leven van deze soort verandert.

Het voorjaar begint met warmte

Mannetjes komen gewoonlijk eerder uit hun winterrust dan vrouwtjes en jonge dieren. De paarperiode valt in het voorjaar. De precieze start hangt samen met de temperatuur, niet alleen met een datum op de kalender.

05 · MAAK VAN KIJKEN EEN ONTDEKKING

Let ook op wat achterblijft.

Een toevallige hazelworm op een pad kun je op afstand bekijken. Laat dood hout en andere schuilmogelijkheden liggen; open ze niet om een dier te zoeken. Pak een hazelworm nooit bij de staart. Zoals andere hagedissen kan hij die afwerpen wanneer hij ernstig wordt bedreigd.

06 · VAN LEREN KIJKEN NAAR ZELF OP PAD