LEREN KIJKEN · Amfibieën
Vuursalamander
Salamandra salamandra
De vuursalamander hoort bij een koel, vochtig loofbos met bronnen en kleine beken. Hij is afhankelijk van vochtige schuilmogelijkheden en van water voor zijn larven.
01 · LEER HET ZOEKBEELD KENNEN
Zo herken je de vuursalamander.
Kijk naar vorm, kleur en beweging. Juist de combinatie helpt je herkennen wat je ziet.
Begin bij het uiterlijk
Een fors zwart lichaam met een gele tekening is kenmerkend.
Kijk nog eens goed
De combinatie van een gedrongen zwart lichaam en een helder geel patroon is in Nederland heel kenmerkend. Ook larven kunnen al lichte vlekken krijgen, maar zij zien er eerst veel minder opvallend uit. Bij de poten kunnen lichte aanhechtingsvlekken zichtbaar zijn. Draai een dier nooit om om kenmerken te bekijken.
02 · EEN DIER EN ZIJN LANDSCHAP
De leefwereld van de vuursalamander.
Vochtige, koele loofbossen met bronnen en beekjes.
Hoe ziet een dag eruit?
De vuursalamander hoort bij een koel, vochtig loofbos met bronnen en kleine beken. Hij is afhankelijk van vochtige schuilmogelijkheden en van water voor zijn larven. Bij lage temperaturen trekt hij zich terug naar een winterverblijf. Deze salamander is in Nederland zeer kwetsbaar. Een ziekte heeft de overgebleven populaties zwaar getroffen; rust en het voorkomen van het verslepen van ziekteverwekkers zijn daarom bijzonder belangrijk.
03 · ETEN, GROEIEN EN JONGEN GROOTBRENGEN
Wat speelt zich buiten ons zicht af?
Wat staat er op het menu?
Volwassen vuursalamanders eten vooral regenwormen en naaktslakken. Dat past bij hun vochtige leefwereld, waar zulke prooien tussen bladeren en op de bosbodem voorkomen. De larven leven in water en hebben daarmee een heel andere omgeving dan de volwassen salamanders. Een vuursalamander is dus niet simpelweg een dier van een beekje: voor zijn voedsel en volwassen leven is het omringende vochtige bos minstens zo belangrijk. Laat het strooisel en dood hout intact.
Een nieuwe generatie
Vuursalamanders paren op het land. Het vrouwtje legt geen losse eieren in het water, maar brengt daar al ontwikkelde larven ter wereld. Dat gebeurt vooral in het voorjaar. De larven groeien verder in helder, zuurstofrijk bronwater en verlaten het water pas na hun ontwikkeling. Larven die laat in het jaar worden geboren, kunnen de winter in het water doorbrengen. Volwassen worden duurt meerdere jaren.
04 · ELKE LEVENSFASE VERTELT IETS ANDERS
Vuursalamander door het jaar.
Voedsel zoeken, opgroeien en rusten: ontdek hoe het leven van deze soort verandert.
Larven in het voorjaar
Vooral van maart tot juni zetten vrouwtjes larven af in geschikt bronwater. De jongen zijn dan al herkenbaar als salamanderlarven en ontwikkelen zich verder in het water, terwijl de volwassen dieren op het land leven.
Vochtig zomerleven
In het warme deel van het jaar blijven koelte, schaduw en vocht bepalend. De paring vindt op het land plaats, met veel activiteit in de zomer. Het is geen reden om dieren of schuilplekken te benaderen.
Naar de winterrust
Wanneer het kouder wordt zoeken volwassen vuursalamanders hun winterverblijf op. Larven die in het najaar of de winter zijn afgezet, kunnen juist in het water blijven totdat zij zich verder kunnen ontwikkelen.
05 · MAAK VAN KIJKEN EEN ONTDEKKING
Let ook op wat achterblijft.
Een zwart-geel dier op een bospad kan opvallend zijn, maar ga er niet gericht naar schuilplaatsen zoeken. Raak het dier niet aan en loop niet door bronbeekjes. Blijf op toegestane paden en verplaats geen grond, bladeren of water tussen leefgebieden.
06 · VAN LEREN KIJKEN NAAR ZELF OP PAD
Begin bij het landschap.
Gebruik de leefwereld en kijktips hierboven als vertrekpunt voor je volgende wandeling.
Deze wandelgebieden laten je een vergelijkbaar landschap ontdekken. Ze zijn geen vaste kijkplekken voor vuursalamander.

Noord-Brabant
Brabantse Wal
Bos · Water
Wandelpad Vos · 3,205 km Start: Startpunt Staartse Heide, Staartsestraat 57, 4635 RC HuijbergenOntdek het landschap
Noord-Holland
Duinen en Lage Land Texel
Bos
Ploegelanden · 3,167 km Start: Startpunt Monnikenweg, wandelnetwerk TexelOntdek het landschap
Drenthe
Dwingelderveld
Bos · Water
Boswandeling Spier · 5,105 km Start: Natuurpoort Spier, Oude Postweg 12, 9417 TG SpierOntdek het landschapVERDER ONTDEKKEN · Amfibieën

