LEREN KIJKEN · Zoogdieren
Ruige dwergvleermuis
Pipistrellus nathusii
De ruige dwergvleermuis verbindt zijn jaar met flinke verplaatsingen. Een deel van de dieren trekt tussen noordelijke of oostelijke zomergebieden en mildere wintergebieden, waaronder Nederland.
01 · LEER HET ZOEKBEELD KENNEN
Zo herken je de ruige dwergvleermuis.
Kijk naar vorm, kleur en beweging. Juist de combinatie helpt je herkennen wat je ziet.
Begin bij het uiterlijk
Een kleine vleermuis met ruig ogende vacht; onderscheid met andere dwergvleermuizen vraagt meer dan een foto.
Kijk nog eens goed
De ruige dwergvleermuis is wat groter dan de gewone dwergvleermuis en heeft een vaak warrig ogende bruine vacht. Het contrast tussen snuit en vacht is minder scherp. Dat zijn subtiele verschillen die tijdens een vlucht moeilijk zichtbaar zijn. Verwarring met andere dwergvleermuizen is daardoor begrijpelijk; geluid kan belangrijker zijn dan het silhouet.
02 · EEN DIER EN ZIJN LANDSCHAP
De leefwereld van de ruige dwergvleermuis.
Waterrijke bossen, beschutte oevers en bosranden.
Hoe ziet een dag eruit?
De ruige dwergvleermuis verbindt zijn jaar met flinke verplaatsingen. Een deel van de dieren trekt tussen noordelijke of oostelijke zomergebieden en mildere wintergebieden, waaronder Nederland. Als rustplek kunnen boomholtes, losse schors en beschutte ruimtes in gebouwen dienen. Tijdens voedselzoeken volgt hij graag een oever of bosrand. Dezelfde plek kan daardoor in verschillende seizoenen een andere functie hebben: jachtgebied, tussenstop, paargebied of winterverblijf. Een vliegende vleermuis vertelt niet meteen welke functie je ziet.
03 · ETEN, GROEIEN EN JONGEN GROOTBRENGEN
Wat speelt zich buiten ons zicht af?
Wat staat er op het menu?
Insecten die bij water horen zijn een belangrijk deel van het voedsel van de ruige dwergvleermuis. Denk aan dansmuggen en andere kleine tweevleugeligen. Hij vangt ze vliegend en gebruikt graag beschutte oevers en bosranden bij water. De vlucht kan relatief recht en snel zijn, met lange banen op enige afstand van de begroeiing. In plaats van één plek vlak bij een nest wordt zo een groter jachtgebied benut. Bomen, water en beschutte verbindingen vullen elkaar daarbij aan.
Een nieuwe generatie
Het grootste deel van het kraamleven speelt zich noordelijker en oostelijker in Europa af; Nederlandse kraamgroepen zijn uitzonderlijk. De jongen worden aan het einde van het voorjaar of begin van de zomer geboren. De paartijd loopt vooral van de nazomer tot in de herfst. Mannetjes kunnen een paarverblijf in een boomholte of andere beschutte ruimte gebruiken en vrouwtjes met roepen lokken. De vrouwtjes trekken later weer naar hun kraamgebieden. Dat maakt zijn jaar anders dan dat van een gewone dwergvleermuis.
04 · ELKE LEVENSFASE VERTELT IETS ANDERS
Ruige dwergvleermuis door het jaar.
Voedsel zoeken, opgroeien en rusten: ontdek hoe het leven van deze soort verandert.
Voorjaar: terug naar de zomergebieden
Een deel van de ruige dwergvleermuizen trekt in het voorjaar weer naar noordelijke en oostelijke gebieden waar de jongen worden grootgebracht. Dat betekent niet dat Nederland dan overal leeg is. Beweging, voedselzoeken en verblijfgebruik kunnen door elkaar lopen. Bekijk vooral de relatie tussen beschut water en omliggende bomen.
Nazomer en herfst: onderweg en baltsend
Vanaf de nazomer neemt de trek betekenis toe. Onderweg en in wintergebieden kunnen paarverblijven worden gebruikt. Mannetjes laten roepen horen om vrouwtjes te lokken. Oude bomen bij water kunnen daarom meerdere functies vervullen. Kijk en luister vanaf het pad en laat mogelijke verblijfplaatsen donker en ongestoord.
Winter: beschut uitrusten
Ruige dwergvleermuizen kunnen overwinteren in holtes, gebouwen en andere beschutte plekken. In zachte winters kunnen zij tussendoor actief zijn. Een houtstapel of smalle spleet is dus niet vanzelf onbewoond omdat het koud is. Laat een aangetroffen rustend dier met rust en vraag bij werkzaamheden deskundig advies.
05 · MAAK VAN KIJKEN EEN ONTDEKKING
Let ook op wat achterblijft.
Kijk in de schemering bij beschut water en volg een vlieger die lange banen langs de oever maakt. Dit gedrag geeft een aanwijzing, geen zekere soortherkenning. Met een batdetector en voldoende ervaring zijn geluiden beter te beoordelen. Zoek geen boomholtes of houtstapels uit: die kunnen als verblijf dienen, ook buiten de zomer.
06 · VAN LEREN KIJKEN NAAR ZELF OP PAD
Gebieden om deze soort te ontdekken.
Kies een gebied, ontdek waar je op kunt letten en bekijk de wandelingen. Neem de tijd: dieren laten zich niet op bestelling zien.
Drenthe · Friesland
Drents-Friese Wold & Leggelderveld
Eerder gezien in dit gebiedBossen, heide en open plekken wisselen elkaar af in het Drents-Friese Wold. Kies een wandeling en gebruik onderweg de kijktips om de leefwereld van deze soort te ontdekken.
Ontdek het gebied Kies een bezoek in dit gebiedVERDER ONTDEKKEN · Zoogdieren
Een andere soort, een nieuw verhaal.
Baardvleermuis
Een kleine vleermuis met donkere huid en een lichtere buik; betrouwbaar onderscheid vraagt specialistische kenmerken.
Leer deze soort kennen
Bever
Brede, afgeplatte staart en een stevig lichaam; bij zwemmen steken vaak alleen kop en rug boven het water.
Leer deze soort kennen
Brandts vleermuis
Een kleine vleermuis met bruinachtige vacht en lichte haarpunten; sterke gelijkenis met baardvleermuis.
Leer deze soort kennen
Franjestaart
Een vleermuis met lichte buik en relatief brede vleugels; specialistische kenmerken blijven nodig.
Leer deze soort kennen