LEREN KIJKEN · Zoogdieren
Egel
Erinaceus europaeus
Overdag zit een egel meestal verscholen, maar in de schemering begint zijn ronde. Hij leeft doorgaans alleen en gebruikt geen vast verdedigd territorium.

01 · LEER HET ZOEKBEELD KENNEN
Zo herken je de egel.
Kijk naar vorm, kleur en beweging. Juist de combinatie helpt je herkennen wat je ziet.
Begin bij het uiterlijk
Een stekelige rug, korte poten en een spitse snuit maken het dier herkenbaar.
Kijk nog eens goed
De stekelige rug maakt een egel herkenbaar, maar zijn buik en gezicht zijn behaard. De spitse snuit helpt bij voedsel zoeken tussen het strooisel. Een donkere tekening rond ogen en neus kan als een masker ogen. Bij een opgerold dier verdwijnen kop, poten en kwetsbare buik achter de stekels.
02 · EEN DIER EN ZIJN LANDSCHAP
De leefwereld van de egel.
Tuinen, parken, struweel en bosranden met beschutting en een niet te natte bodem.
Hoe ziet een dag eruit?
Overdag zit een egel meestal verscholen, maar in de schemering begint zijn ronde. Hij leeft doorgaans alleen en gebruikt geen vast verdedigd territorium. Verschillende egels kunnen daardoor dezelfde tuin bezoeken. Hun leefgebied is groter dan één erf; doorgangen in schuttingen helpen ze om veilig verder te trekken. Geritsel en gesnuif kunnen zijn aanwezigheid verraden. Bij dreiging kan hij zich oprollen, een verdediging die tegen verkeer weinig helpt.
03 · ETEN, GROEIEN EN JONGEN GROOTBRENGEN
Wat speelt zich buiten ons zicht af?
Wat staat er op het menu?
Een egel zoekt met zijn neus en oren naar voedsel tussen gras, bladeren en lage begroeiing. Kevers, rupsen, regenwormen, oorwormen en slakken zijn belangrijke prooien. Hij is dus niet uitsluitend een slakkeneter. Soms worden ook eieren, kleine gewervelde dieren of aas gegeten. In nazomer en herfst kan plantaardig voedsel zoals vruchten bijkomen. Een rommelige, levende bodem biedt hem meer dan een kale tuin. Geef geen melk: daarvan kan een egel diarree krijgen.
Een nieuwe generatie
Het vrouwtje maakt een verborgen nest van plantenmateriaal, bijvoorbeeld onder een takkenhoop of in een beschutte hoek. De jongen worden blind geboren; hun eerste witte stekeltjes verschijnen kort daarna. De moeder verzorgt ze zonder hulp van het mannetje. Later volgen de jongen haar tijdens nachtelijke voedseltochten. Een nest dat toevallig wordt blootgelegd, moet met rust worden gelaten en voorzichtig weer afgedekt worden zoals het was.
04 · ELKE LEVENSFASE VERTELT IETS ANDERS
Egel door het jaar.
Voedsel zoeken, opgroeien en rusten: ontdek hoe het leven van deze soort verandert.
Voorjaar: wakker worden
Na de winterslaap moet een egel weer op krachten komen. Het moment waarop hij actief wordt, hangt mede af van het weer. Zodra de nachten zachter zijn, zoekt hij opnieuw voedsel tussen gras en bladeren. Geef hem doorgangen en dekking, zodat hij niet voor iedere tocht de straat hoeft over te steken.
Zomer: verborgen jonge egels
In de warmere maanden worden de jongen in een beschut nest grootgebracht. Later gaan zij met de moeder op zoek naar voedsel. Een takkenhoop kan dus bewoond zijn zonder dat je iets ziet. Werk rustig in de tuin en controleer vóór snoeien of verplaatsen of er dieren schuilen.
Herfst en winter: reserves en rust
In de herfst bouwt een egel vetreserves op. Daarna zoekt hij een goed geïsoleerd nest voor de winterslaap. Bladeren en ander droog plantenmateriaal helpen warmte vasthouden. Hij slaapt niet noodzakelijk de hele winter onafgebroken; tussentijds wakker worden kan voorkomen. Laat geschikte beschutte hoeken daarom ook ’s winters ongemoeid.
05 · MAAK VAN KIJKEN EEN ONTDEKKING
Let ook op wat achterblijft.
Luister op een rustige avond naar snuffelen en geritsel tussen lage begroeiing. Op een onverhard stukje grond zijn soms afdrukken met vijf tenen te zien. De donkere, langwerpige keutels kunnen glanzen door insectenresten. Laat bladeren, hout en een mogelijk nest liggen; sporen bekijken hoeft geen zoektocht in zijn schuilplaats te worden.
06 · VAN LEREN KIJKEN NAAR ZELF OP PAD
Gebieden om deze soort te ontdekken.
Kies een gebied, ontdek waar je op kunt letten en bekijk de wandelingen. Neem de tijd: dieren laten zich niet op bestelling zien.

Drenthe · Friesland
Drents-Friese Wold & Leggelderveld
Bossen, heide en open plekken wisselen elkaar af in het Drents-Friese Wold. Kies een wandeling en gebruik onderweg de kijktips om de leefwereld van deze soort te ontdekken.
Ontdek het gebied Kies een bezoek in dit gebiedVERDER ONTDEKKEN · Zoogdieren



