LEREN KIJKEN · Zoogdieren

Zwarte rat

Rattus rattus

De zwarte rat is vooral rond de schemering en in de nacht actief. Voordat hij zijn schuilplaats verlaat, kan hij uitgebreid de omgeving controleren.

Ontdek de leefwereld

01 · LEER HET ZOEKBEELD KENNEN

Zo herken je de zwarte rat.

Kijk naar vorm, kleur en beweging. Juist de combinatie helpt je herkennen wat je ziet.

Begin bij het uiterlijk

Een slankere rat met vaak donkere vacht; de naam alleen beschrijft niet iedere kleurvorm.

Kijk nog eens goed

De zwarte rat heeft relatief grote oren, een spitse kop en een staart die langer is dan kop en romp samen. De vacht is niet altijd zwart: ook grijsbruine dieren komen voor. De slankere bouw en lange staart helpen bij vergelijking met de bruine rat. Alleen de donkere kleur is geen betrouwbaar verschil.

02 · EEN DIER EN ZIJN LANDSCHAP

De leefwereld van de zwarte rat.

In een koel klimaat vooral menselijke bebouwing.

Hoe ziet een dag eruit?

De zwarte rat is vooral rond de schemering en in de nacht actief. Voordat hij zijn schuilplaats verlaat, kan hij uitgebreid de omgeving controleren. Klimmen gaat hem bijzonder goed af: balken, richels, kabels en verticale structuren worden gebruikt als routes. In een gebouw beweegt hij daarom niet uitsluitend over de vloer. Hij kan in groepen leven en markeert het leefgebied met geur. Zwemmen speelt minder graag een rol dan bij de bruine rat.

03 · ETEN, GROEIEN EN JONGEN GROOTBRENGEN

Wat speelt zich buiten ons zicht af?

Wat staat er op het menu?

De zwarte rat eet van alles, maar heeft een voorkeur voor plantaardig voedsel: granen, zaden, vruchten en graanproducten. Ook insecten en andere kleine dieren kunnen worden gegeten. Met zijn snijtanden knaagt hij niet alleen aan voedsel; ook allerlei materialen kunnen sporen dragen. Zijn dagelijkse zoektocht speelt zich vaak af op hoger gelegen plekken in gebouwen. Dat verschil met een rat die vooral over de grond of langs water zoekt, helpt je begrijpen waarom voedselsporen soms juist op een zolder opvallen.

Een nieuwe generatie

Bij gunstige omstandigheden kan de zwarte rat een groot deel van het jaar jongen krijgen. In Europa ligt de belangrijkste periode van het voorjaar tot laat in het najaar. Na ongeveer drie weken worden de jongen kaal, blind en hulpeloos geboren. Ze drinken eerst bij de moeder en groeien snel. Een vrouwtje kan meerdere nesten per jaar grootbrengen. Beschut nestmateriaal, voedsel en een geschikte verblijfplek hangen dus nauw samen met de mogelijkheden om zich voort te planten.

04 · ELKE LEVENSFASE VERTELT IETS ANDERS

Zwarte rat door het jaar.

Voedsel zoeken, opgroeien en rusten: ontdek hoe het leven van deze soort verandert.

Voorjaar: het voortplantingsseizoen begint

Vanaf het voorjaar kunnen verschillende nesten elkaar opvolgen. De jongen zijn aanvankelijk volledig afhankelijk van een veilige nestplek en melk van hun moeder. Waar voedsel en beschutting gunstig zijn, kan de voortplanting snel verlopen.

05 · MAAK VAN KIJKEN EEN ONTDEKKING

Let ook op wat achterblijft.

Knaagsporen, voedselresten en keutels kunnen eerder opvallen dan de rat zelf. Let vooral op hoger gelegen looproutes en eetplekken, maar raak vervuiling niet aan. Veel vraat- en knaagsporen komen ook bij andere knaagdieren voor. Een snelle schaduw op een balk is daardoor aanleiding om beter te kijken, geen zekere soortnaam.

06 · VAN LEREN KIJKEN NAAR ZELF OP PAD

Begin bij het landschap.

Gebruik de leefwereld en kijktips hierboven als vertrekpunt voor je volgende wandeling.

Kies een natuurgebied voor een wandeling en laat je verrassen door wat je onderweg tegenkomt.

Verken alle natuurgebieden

VERDER ONTDEKKEN · Zoogdieren

Een andere soort, een nieuw verhaal.

Mijn bewaarde soorten

Zwarte rat