LEREN KIJKEN · Amfibieën

Kleine watersalamander

Lissotriton vulgaris

De kleine watersalamander kan in veel verschillende omgevingen leven, ook in dorpen en steden. Er moet wel een combinatie zijn van geschikt water en land waar hij kan verblijven.

Waar kun je kijken?

01 · LEER HET ZOEKBEELD KENNEN

Zo herken je de kleine watersalamander.

Kijk naar vorm, kleur en beweging. Juist de combinatie helpt je herkennen wat je ziet.

Begin bij het uiterlijk

Een kleine salamander; mannetjes en vrouwtjes verschillen en verwarring met vinpootsalamander is mogelijk.

Kijk nog eens goed

Een volwassen mannetje krijgt in de paartijd een kam op zijn rug. De buik is geelachtig tot oranje en draagt donkere vlekken, met een lichtere strook langs de flanken. Op het land worden mannetjes en vrouwtjes veel eenvormiger bruin. Ondanks de naam kan deze soort groter worden dan de vinpootsalamander.

02 · EEN DIER EN ZIJN LANDSCHAP

De leefwereld van de kleine watersalamander.

Poelen en ander begroeid water met beschutte landplekken in de buurt.

Hoe ziet een dag eruit?

De kleine watersalamander kan in veel verschillende omgevingen leven, ook in dorpen en steden. Er moet wel een combinatie zijn van geschikt water en land waar hij kan verblijven. In het voorjaar verhuist hij van zijn overwinteringsplek op het land naar het water. Heel open, intensief gebruikte terreinen en brak water bieden minder mogelijkheden dan een afwisselende, begroeide omgeving.

03 · ETEN, GROEIEN EN JONGEN GROOTBRENGEN

Wat speelt zich buiten ons zicht af?

Wat staat er op het menu?

In het water eet de kleine watersalamander veel kleine vrijzwemmende kreeftachtigen, waaronder watervlooien. Op het land bestaat zijn voedsel onder meer uit kleine regenwormen, slakken en insecten. Ook de larven zijn jagers: zij eten klein waterleven en soms eieren of kleine larven van andere amfibieën. Niet iedere salamander in een poel gebruikt dus hetzelfde formaat prooi. Het verschil tussen water en land verandert bovendien wat er beschikbaar is om te eten.

Een nieuwe generatie

In het voorjaar trekt de kleine watersalamander naar ondiep water met begroeiing. Stilstaande poelen en rustig stromende watertjes kunnen beide geschikt zijn. Het vrouwtje zet haar eieren afzonderlijk af aan waterplanten: er ligt dus geen grote klomp dril zoals bij veel kikkers. De paartijd loopt van het vroege voorjaar tot in juni, met het zwaartepunt in april en het begin van mei.

04 · ELKE LEVENSFASE VERTELT IETS ANDERS

Kleine watersalamander door het jaar.

Voedsel zoeken, opgroeien en rusten: ontdek hoe het leven van deze soort verandert.

Voorjaarstrek

De voortplanting begint met een verhuizing naar het water. De salamanders verlaten hun winterplek op het land en zoeken een geschikt ondiep water met planten. Daarmee hangt hun leven af van beide omgevingen.

05 · MAAK VAN KIJKEN EEN ONTDEKKING

Let ook op wat achterblijft.

Zoek naar het samenspel van een kleine poel, waterplanten en begroeiing eromheen. Kijk zonder het water in te gaan of planten te verplaatsen. Een zichtbare volwassen salamander biedt meer houvast dan een larve: larven van kleine watersalamander en vinpootsalamander zijn niet betrouwbaar uit elkaar te houden.

06 · VAN LEREN KIJKEN NAAR ZELF OP PAD