LEREN KIJKEN · Zoogdieren
Huisspitsmuis
Crocidura russula
De huisspitsmuis leeft meestal alleen en komt vooral in de nacht naar buiten, al kan hij ook overdag actief zijn. Hij loopt, springt en graaft goed, maar is geen uitgesproken zwemmer of klimmer.

01 · LEER HET ZOEKBEELD KENNEN
Zo herken je de huisspitsmuis.
Kijk naar vorm, kleur en beweging. Juist de combinatie helpt je herkennen wat je ziet.
Begin bij het uiterlijk
Een grijsbruine spitsmuis met een vrij geleidelijke kleurovergang naar de buik.
Kijk nog eens goed
De zichtbare oren en vrij gelijkmatig grijsbruine kleur passen bij de huisspitsmuis. De buik is wat lichter, maar de overgang is niet scherp. In de staartbeharing staan ook lange, lichte haren. Onderscheid met andere spitsmuizen blijft lastig; een spitse snuit vertelt vooral dat je niet naar een gewone muis kijkt.
02 · EEN DIER EN ZIJN LANDSCHAP
De leefwereld van de huisspitsmuis.
Cultuurlandschappen, tuinen, heggen en gebouwen.
Hoe ziet een dag eruit?
De huisspitsmuis leeft meestal alleen en komt vooral in de nacht naar buiten, al kan hij ook overdag actief zijn. Hij loopt, springt en graaft goed, maar is geen uitgesproken zwemmer of klimmer. Met reuk en tast zoekt hij zijn weg door droge, beschutte vegetatie en rond gebouwen. In de winter blijft hij actief. Tijdens koude perioden kan de lichaamstemperatuur tijdelijk dalen om energie te besparen, zonder een gewone lange winterslaap te houden.
03 · ETEN, GROEIEN EN JONGEN GROOTBRENGEN
Wat speelt zich buiten ons zicht af?
Wat staat er op het menu?
De huisspitsmuis zoekt voornamelijk dierlijk voedsel. Insecten, spinnen, pissebedden, wormen, slakken en larven vormen geschikte prooien. Gehoor, reuk en snorharen helpen om die te vinden, ook in het donker. Een bereikbaar insectennest kan worden benut voor de poppen die daarin zitten. De energiebehoefte is groot, waardoor regelmatig eten belangrijk blijft. Dit dier is dus geen graaneter zoals veel muizen: de spitse snuit hoort bij een actief jagend klein zoogdier.
Een nieuwe generatie
De voortplantingsperiode kan lang duren, van februari tot in november. De jongen beginnen kaal en blind en worden door de moeder gezoogd. Wanneer ze groter zijn, kunnen ze haar buiten het nest volgen. Daarbij grijpt ieder jong het dier ervoor vast, zodat een kleine karavaan ontstaat. Het nest kan beschut liggen tussen bladeren, takken of in een composthoop. Ook bestaande gangen van andere dieren worden gebruikt. Zulke schuilplekken laat je intact.
04 · ELKE LEVENSFASE VERTELT IETS ANDERS
Huisspitsmuis door het jaar.
Voedsel zoeken, opgroeien en rusten: ontdek hoe het leven van deze soort verandert.
Voorjaar
De voortplanting kan al vroeg in het jaar beginnen. Een beschut nest en voldoende kleine prooien zijn belangrijk voor de moeder en haar jongen. In tuinen en ruige randen bieden takken, bladeren en andere dekking ruimte om verborgen te blijven.
Zomer en herfst
Er kunnen meerdere worpen opgroeien. Wanneer jongen de moeder volgen, vormt soms een karavaan waarin ze elkaar vasthouden. Het lange voortplantingsseizoen kan tot in het najaar doorlopen; laat beschutte hopen en nesten daarom ook later in het jaar met rust.
Winter
De huisspitsmuis houdt geen langdurige winterslaap en moet voedsel blijven vinden. Beschutte plekken kunnen door meer dieren worden gedeeld. In koude omstandigheden kan de lichaamstemperatuur tijdelijk dalen. De rommelige rand van een tuin kan juist dan een bruikbaar klein leefgebied zijn.
05 · MAAK VAN KIJKEN EEN ONTDEKKING
Let ook op wat achterblijft.
Een spitse snuit, kleine ogen en snel ritselen langs lage dekking zijn een begin van het zoekbeeld. Keutels zijn vaak moeilijk op soort te brengen. Bij een toevallige ontmoeting met een moeder en jongen kan karavaangedrag opvallen. Laat zo’n rijtje oversteken en blokkeer de route naar de beschutting niet.
06 · VAN LEREN KIJKEN NAAR ZELF OP PAD
Begin bij het landschap.
Gebruik de leefwereld en kijktips hierboven als vertrekpunt voor je volgende wandeling.
Kies een natuurgebied voor een wandeling en laat je verrassen door wat je onderweg tegenkomt.
Verken alle natuurgebiedenVERDER ONTDEKKEN · Zoogdieren



