LEREN KIJKEN · Zoogdieren

Gewone dwergvleermuis

Pipistrellus pipistrellus

Kort na zonsondergang kunnen gewone dwergvleermuizen tevoorschijn komen. Hun snelle vlucht heeft veel bochten en lussen en volgt geregeld een bomenrij, bosrand of waterkant.

Ontdek de leefwereld

01 · LEER HET ZOEKBEELD KENNEN

Zo herken je de gewone dwergvleermuis.

Kijk naar vorm, kleur en beweging. Juist de combinatie helpt je herkennen wat je ziet.

Begin bij het uiterlijk

Een kleine vleermuis met donkere huid en korte oren; een vliegend silhouet alleen is onvoldoende voor zekere herkenning.

Kijk nog eens goed

Dit is een kleine vleermuis met korte afgeronde oren en relatief smalle vleugels. Vacht en onbehaarde huid zijn donker. Gewone, kleine en ruige dwergvleermuizen lijken sterk op elkaar. Voor een bezoeker is het daarom vaak verstandiger het jachtgedrag te leren kennen dan een donkere vlieger op basis van grootte direct een soortnaam te geven.

02 · EEN DIER EN ZIJN LANDSCHAP

De leefwereld van de gewone dwergvleermuis.

Beschutte randen van bomen en struiken, tuinen, parken en bebouwd gebied.

Hoe ziet een dag eruit?

Kort na zonsondergang kunnen gewone dwergvleermuizen tevoorschijn komen. Hun snelle vlucht heeft veel bochten en lussen en volgt geregeld een bomenrij, bosrand of waterkant. Overdag gebruiken zij nauwe beschutte ruimtes, vaak in gebouwen. Zij kunnen van verblijf wisselen zonder het vertrouwde gebied te verlaten. In de winter sparen ze energie door langdurige rust, maar in zachte Nederlandse winters kunnen ze tussendoor wakker worden en soms jagen. Niet iedere winterse vlucht is dus afwijkend.

03 · ETEN, GROEIEN EN JONGEN GROOTBRENGEN

Wat speelt zich buiten ons zicht af?

Wat staat er op het menu?

De gewone dwergvleermuis jaagt op kleine insecten die hij tijdens de vlucht vangt. Muggen en andere kleine tweevleugeligen zijn belangrijk; ook nachtvlinders, schietmotten en andere beschikbare insecten worden gegrepen. Hij volgt vaak de beschutting van bomen, struiken en oevers. Daar kunnen insecten zich verzamelen en heeft de vleermuis een herkenbare route door het landschap. Met echolocatie beoordeelt hij zijn omgeving en prooien. Een ogenschijnlijk grillige vlucht bestaat dus uit heel gerichte jachtbewegingen.

Een nieuwe generatie

Vrouwtjes verzamelen zich vanaf het late voorjaar in kraamgroepen, in Nederland meestal in gebouwen. Aan het begin van de zomer wordt doorgaans één jong geboren. Dat blijft eerst in het verblijf en kan na enkele weken zelf vliegen. De paring vindt vooral in nazomer en herfst plaats; de bevruchting volgt pas later. Kraamgroepen kunnen meerdere verblijfplaatsen gebruiken. Schijn daarom nooit in een opening en probeer niet zelf een kolonie te bezoeken of een toegang dicht te maken.

04 · ELKE LEVENSFASE VERTELT IETS ANDERS

Gewone dwergvleermuis door het jaar.

Voedsel zoeken, opgroeien en rusten: ontdek hoe het leven van deze soort verandert.

Voorjaar en vroege zomer: kraamgroepen

De vrouwtjes zoeken hun kraamverblijf op en krijgen later in de vroege zomer een jong. Warmte, rust en een vrije toegang zijn belangrijk. Een vleermuis die onder een dakrand verdwijnt, kan dus een verblijfplaats gebruiken. Houd afstand en laat zulke openingen ook bij werkzaamheden ongemoeid totdat deskundig advies is verkregen.

05 · MAAK VAN KIJKEN EEN ONTDEKKING

Let ook op wat achterblijft.

Bekijk bij zonsondergang een donkere bosrand of beschutte waterkant. Volg hoe een klein silhouet steeds weer langs dezelfde rand komt. Een batdetector kan geluid hoorbaar maken, maar zekere herkenning vraagt ervaring. Vliegbeeld alleen onderscheidt de verschillende dwergvleermuizen niet betrouwbaar. Blijf uit de buurt van uitvliegopeningen en gebruik geen felle zaklamp.

06 · VAN LEREN KIJKEN NAAR ZELF OP PAD