VOGELS BEGRIJPEN · zangvogels
Wielewaal
Oriolus oriolus
Geel bovenin het loof, geluid door het bos
De wielewaal laat zich vaker horen dan zien. Een felgeel mannetje kan hoog in de bladeren verrassend goed verdwijnen. De ontmoeting wordt rijker wanneer je niet alleen naar kleur zoekt, maar naar de boomkroon en het hoboachtige geluid luistert.
Wielewaal in het kort
- Hoe herken je deze vogel?
- Volwassen mannetjes zijn helder geel met zwarte vleugels en staart en een rode snavel. Vrouwtjes en jonge vogels zijn groener boven en lichter, fijner gestreept onder. Jonge vogels hebben een valer gekleurde snavel.
- In welk leefgebied vind je deze soort?
- Vochtig loofbos met rijke kroonstructuur is belangrijk, onder meer ooibos en populierenrijke landschappen. Water in de omgeving kan passen bij zo’n voedselrijk bos, maar een willekeurige rij populieren bewijst geen aanwezigheid.
- Wanneer komt deze vogel in Nederland voor?
- Eind april en begin mei keren vogels uit Afrika terug. Nederlandse vogels vertrekken in juli en augustus naar vooral tropisch Oost-Afrika. Nederland ligt aan de noordwestelijke rand van het verspreidingsgebied.
VAN VOGELKENNIS NAAR EEN DAG BUITEN
Maak van je nieuwsgierigheid een bestemming.
Wil je wielewaal leren ontdekken? Verbind het vogeljaar met een gebied en bekijk hoe je daar op pad kunt.
Eind april en begin mei keren vogels uit Afrika terug. Nederlandse vogels vertrekken in juli en augustus naar vooral tropisch Oost-Afrika. Nederland ligt aan de noordwestelijke rand van het verspreidingsgebied.
Bekijk het hele vogeljaar
JOUW GEBIEDSKEUZE
Bargerveen
Hoogveen, natte heide & open water
Ontdek het gebied & bereid je bezoek voorBegin bij de bezoekgids
Hier is nog geen volledige wandeling op de site beschikbaar. Bekijk de gebiedsgids voor de beschikbare bezoekmogelijkheden en toegang.
Blijf op de paden, geef vogels de ruimte en controleer de toegang voor vertrek.
01 · LEER HET ZOEKBEELD KENNEN
Zo herken je de wielewaal.
Vergelijk vorm, tekening en gedrag. Leeftijd, geslacht en seizoen kunnen het uiterlijk veranderen.
KIJK NAAR DE COMBINATIE
Herkenning in het veld
Volwassen mannetjes zijn helder geel met zwarte vleugels en staart en een rode snavel. Vrouwtjes en jonge vogels zijn groener boven en lichter, fijner gestreept onder. Jonge vogels hebben een valer gekleurde snavel.
Volwassen mannetjes zijn helder geel met zwarte vleugels en staart en een rode snavel
VERGELIJKEN HELPT
Waar zit het verschil?
Groene specht
Kan in een korte vlucht groen-geel lijken, maar heeft een heel andere bouw, koptekening en roep. Bij wielewaal is het vloeiende fluitmotief belangrijk.
Vergelijk het vogelprofiel02 · LUISTER EN VOLG HET GEDRAG
Eerst luisteren, dan kijken
Het vloeiende hoboachtige gefluit is een sterk kenmerk. Daarnaast zijn er ruwe, bijna gaaiachtige geluiden. Eén soort kan dus twee heel verschillende geluidsindrukken geven.
Beluister de bronopname en let daarna buiten op het beschreven ritme; speel geen lokgeluid af.
03 · LEES HET LANDSCHAP
Lees het landschap
Vochtig loofbos met rijke kroonstructuur is belangrijk, onder meer ooibos en populierenrijke landschappen. Water in de omgeving kan passen bij zo’n voedselrijk bos, maar een willekeurige rij populieren bewijst geen aanwezigheid.
Hoge loofkroon
Hier wordt veel voedsel gezocht en is de vogel lastig zichtbaar.
Vochtig bosmozaïek
Verschillende structuren en leeftijden kunnen het insectenaanbod beïnvloeden.
Zo komt deze vogel aan voedsel
Vooral rupsen en nachtvlinders vormen voedsel, aangevuld met andere dieren en vruchten. De voedselzoektocht blijft vaak bovenin het bladerdek verborgen.
Broeden en opgroeien
Vanaf mei wordt hoog in de boom een goed verborgen hangend nest gebouwd. Het bladerdek dat zicht bemoeilijkt is dus deel van de veilige broedomgeving. Zoek geen nest op basis van herhaalde vliegbewegingen.
04 · ELKE LEVENSFASE VERTELT IETS ANDERS
Het jaar van de wielewaal.
Verken de maanden en lees wat er in de levenscyclus verandert. Ontdek wanneer de vogel broedt, trekt of overwintert.
Afrikaanse winter
De normale verblijfplaats ligt buiten Nederland.
Terugkeer en fluitroep
Pas later in het voorjaar wordt luisteren in geschikt loofbos relevant.
Broeden in de kroon
Beschutting en insecten spelen samen; de vogel blijft vaak verborgen.
Vertrek en winter
De reis naar Afrika begint vroeg vergeleken met veel andere zomervogels.
De vogel door het jaar
Eind april en begin mei keren vogels uit Afrika terug. Nederlandse vogels vertrekken in juli en augustus naar vooral tropisch Oost-Afrika. Nederland ligt aan de noordwestelijke rand van het verspreidingsgebied.
Geen gewone Nederlandse winteraanwezigheid verwachten.
05 · DE SAMENHANG ACHTER DE VOGEL
Wat het leefgebied verklaart
In de kroon levende vogels kunnen lang onopgemerkt blijven. Een analyse van alleen zichtmeldingen onderschat daarom de waarde van goed herkende geluiden en vergelijkbare luisterrondes.
06 · VAN VOGEL NAAR EEN PASSEND GEBIED
Kies wat jij wilt ontdekken.
Kies een landschap dat je aanspreekt en ontdek waar je kunt wandelen en kijken.
Drenthe
Bargerveen
Hoogveen, natte heide & open water
Een openbaar startpunt
Parkeerplaats Bargerveen-noord bij Hogeweg–Verlengde Scheperweg, Zwartemeer. Gebruik de officiële bezoekerskaart voor de gekozen voorziening.
Overijssel
Buurserzand & Haaksbergerveen
Jeneverbesstruweel, natte heide, plassen & hoogveen
Een openbaar startpunt
Infocentrum De Wakel, Stendermolenweg 9, 7481 PR Haaksbergen. Gebruik de kaart van deze route.
Limburg · Noord-Brabant
Deurnsche Peel & Mariapeel
Veen, kanalen, berken, wilgen & bos
Actuele bezoekmelding
Gebruik de gemarkeerde routes vanaf De Halte of in Broemeerbos en volg lokale borden. Andere rondes kunnen in trek- en winterperioden afgesloten zijn.
Een openbaar startpunt
Parkeerplaats De Halte bij Griendtsveen. Volg de gele route Zon over de Peel pad; de officiële lengte is 1,1 km.
NEEM JE NIEUWSGIERIGHEID MEE
Probeer dit buiten
- Luister in vochtig hoog loofbos.
- Onderscheid vloeiend gefluit van ruwe roepen.
- Bekijk openingen tussen boomkronen.
- Volg geen vaste route naar een nestboom.
Observeer vanaf toegestane paden. Geef vogels rust bij nest- en verblijfplaatsen en speel geen lokgeluiden af.
VERDER KIJKEN
Vragen die je buiten kunt hebben.
Waarom zie ik een gele vogel niet tussen groen?
De hoge dichte kroon kan zelfs een fel mannetje sterk verbergen.
Is ieder individu helder geel?
Nee. Vrouwtjes en jongen zijn veel groener en subtieler getekend.