VOGELS BEGRIJPEN · mezen
Staartmees
Aegithalos caudatus
De lange staart hoort bij een sociaal leven
Een staartmees is bijna evenveel staart als vogel. Buiten de broedtijd trekken kleine groepen door de fijnste takken. Een ontmoeting duurt soms maar kort: eerst hoor je de hoge contactroepjes, daarna gaat het hele groepje verder.
Staartmees in het kort
- Hoe herken je deze vogel?
- Lichte onderdelen, een ronde lichte kop met meestal donkere zijkruinstrepen, een donkere rug en een zeer lange donkere staart. Roodbruine tinten zitten rond vleugel en schouder. Een witte kop alleen bewijst niet de noordelijke ondersoort: ook gewone vogels kunnen veel wit tonen.
- In welk leefgebied vind je deze soort?
- Bossen, parken, landgoederen en tuinen met voldoende bomen en struiken bieden een fijnvertakt voedselgebied. De soort zoekt ook tot aan de dunste twijgen.
- Wanneer komt deze vogel in Nederland voor?
- Nederlandse vogels zijn grotendeels standvastig met lokale winterbewegingen. Noordelijke ondersoorten kunnen soms verschijnen, maar veel wit op de kop is daarvoor geen voldoende bewijs.
VAN VOGELKENNIS NAAR EEN DAG BUITEN
Maak van je nieuwsgierigheid een bestemming.
Wil je staartmees leren ontdekken? Verbind het vogeljaar met een gebied en bekijk hoe je daar op pad kunt.
Nederlandse vogels zijn grotendeels standvastig met lokale winterbewegingen. Noordelijke ondersoorten kunnen soms verschijnen, maar veel wit op de kop is daarvoor geen voldoende bewijs.
Bekijk het hele vogeljaar
JOUW GEBIEDSKEUZE
Abtskolk & De Putten
Brakke plassen, oude sloten & natte polderweiden
Ontdek het gebied & bereid je bezoek voorBegin bij de bezoekgids
Hier is nog geen volledige wandeling op de site beschikbaar. Bekijk de gebiedsgids voor de beschikbare bezoekmogelijkheden en toegang.
Blijf op de paden, geef vogels de ruimte en controleer de toegang voor vertrek.
01 · LEER HET ZOEKBEELD KENNEN
Zo herken je de staartmees.
Vergelijk vorm, tekening en gedrag. Leeftijd, geslacht en seizoen kunnen het uiterlijk veranderen.
KIJK NAAR DE COMBINATIE
Herkenning in het veld
Lichte onderdelen, een ronde lichte kop met meestal donkere zijkruinstrepen, een donkere rug en een zeer lange donkere staart. Roodbruine tinten zitten rond vleugel en schouder. Een witte kop alleen bewijst niet de noordelijke ondersoort: ook gewone vogels kunnen veel wit tonen.
Lichte onderdelen, een ronde lichte kop met meestal donkere zijkruinstrepen, een donkere rug en een zeer lange donkere staart
VERGELIJKEN HELPT
Waar zit het verschil?
Buidelmees
Heeft een ander kopmasker en een veel kortere staart. Bij staartmees is juist de extreem lange staart ten opzichte van het ronde lichaam het sterke silhouet.
Vergelijk het vogelprofiel02 · LUISTER EN VOLG HET GEDRAG
Eerst luisteren, dan kijken
Hoge korte scherpe en tsjirpende roepjes zijn vaak de eerste aanwijzing. Luister naar meerdere vogels die elkaar antwoorden terwijl de groep verder trekt.
Beluister de bronopname en let daarna buiten op het beschreven ritme; speel geen lokgeluid af.
03 · LEES HET LANDSCHAP
Lees het landschap
Bossen, parken, landgoederen en tuinen met voldoende bomen en struiken bieden een fijnvertakt voedselgebied. De soort zoekt ook tot aan de dunste twijgen.
Fijne boomkroon
Kleine dieren op uiteinden van takken worden bereikbaar dankzij de lichte bouw.
Struiklaag
Dichte vegetatie levert beschutting en in de broedfase nestgelegenheid.
Zo komt deze vogel aan voedsel
Kleine insecten en rupsen vormen veel van het menu; ook winterzaden kunnen worden benut. Let op hoe voedselzoekende vogels de takuiteinden inspecteren.
Broeden en opgroeien
Vanaf eind maart wordt een gesloten bolvormig nest van fijn materiaal gebouwd. Na het uitvliegen worden jongen nog gevoerd. De groepsfase later in het jaar vertelt niet waar het nest heeft gezeten.
04 · ELKE LEVENSFASE VERTELT IETS ANDERS
Het jaar van de staartmees.
Verken de maanden en lees wat er in de levenscyclus verandert. Ontdek wanneer de vogel broedt, trekt of overwintert.
Groep en vroege nestbouw
Luister naar contactroepen; de broedfase kan vroeg beginnen.
Broeden en voeren
Het kunstige bolnest blijft een gevoelige plek.
Gezinnen worden groepen
Kleine vogels bewegen sociaal door bomen en struiken.
Winterrondes
Volg de route van een groep door fijne takken.
De vogel door het jaar
Nederlandse vogels zijn grotendeels standvastig met lokale winterbewegingen. Noordelijke ondersoorten kunnen soms verschijnen, maar veel wit op de kop is daarvoor geen voldoende bewijs.
Wintergroepen kunnen enkele kilometers rondzwerven. Een groep is dus geen vaste bezetting van één tuin.
05 · DE SAMENHANG ACHTER DE VOGEL
Wat het leefgebied verklaart
Een reeks meldingen uit naastgelegen tuinen kan één rondtrekkende groep betreffen. De radar moet zulke bewegingen niet optellen tot een kunstmatig groot aantal onafhankelijke vogels.
06 · VAN VOGEL NAAR EEN PASSEND GEBIED
Kies wat jij wilt ontdekken.
Kies een landschap dat je aanspreekt en ontdek waar je kunt wandelen en kijken.
Noord-Holland
Abtskolk & De Putten
Brakke plassen, oude sloten & natte polderweiden
Een openbaar startpunt
Parkeerplaats De Putten, kruising Kamperkade/Hondsbosscheweg bij Schoorl. De routepagina wijst de hut als eerste onderdeel aan.
Drenthe
Bargerveen
Hoogveen, natte heide & open water
Een openbaar startpunt
Parkeerplaats Bargerveen-noord bij Hogeweg–Verlengde Scheperweg, Zwartemeer. Gebruik de officiële bezoekerskaart voor de gekozen voorziening.
Limburg
Brunssummerheide
Glooiende heide, vennen, zandvlaktes & bos
Een openbaar startpunt
Parkeerplaats Brunssummerheide-West aan de Schaapskooiweg. Loop richting restaurant Schrieversheide, Schaapskooiweg 99, 6414 EL Heerlen. Volg links voor het restaurant de weg achterlangs en daarna de witte bandjes.
NEEM JE NIEUWSGIERIGHEID MEE
Probeer dit buiten
- Luister naar hoge contactroepjes.
- Wacht langs de bewegingslijn van de groep.
- Vergelijk staartlengte met het lichaam.
- Houd een witte kop als kenmerk, niet meteen als ondersoortbewijs.
Observeer vanaf toegestane paden. Geef vogels rust bij nest- en verblijfplaatsen en speel geen lokgeluiden af.
VERDER KIJKEN
Vragen die je buiten kunt hebben.
Is een witte kop altijd een witkopstaartmees?
Nee. Ook vogels uit de gewone populatie kunnen een erg witte kop hebben.
Waarom is de groep ineens weg?
Staartmezen maken voedselrondes; ze blijven niet de hele dag in dezelfde tuin.