VOGELS BEGRIJPEN · zeevogels
Alk
Alca torda
Een zeevogel die onder water vliegt
Een alk bekijk je op de Nederlandse kust meestal als wintergast. Boven water zie je een compact zwart-wit silhouet, onder water jaagt hij met vleugelslagen achter vis aan. De opvallende snavel is nuttiger voor herkenning dan een gok op de grootte tussen de golven.
Alk in het kort
- Hoe herken je deze vogel?
- De alk ligt laag op het water en heeft een stevige kop met een opvallend hoge, zijdelings afgeplatte zwarte snavel. Een fijne witte lijn op de snavel en in zomerkleed een witte lijn naar het oog horen bij het totaalbeeld.
- In welk leefgebied vind je deze soort?
- De alk is een zeevogel van de noordelijke Atlantische Oceaan. Nederlandse waarnemingen langs stranden en zeedijken hebben vooral betrekking op vogels buiten hun broedgebied.
- Wanneer komt deze vogel in Nederland voor?
- Vanaf de zomer verlaten alken hun kolonies. In Nederland sluit het gebruikelijke beeld vooral aan op oktober tot en met april; in het voorjaar keren vogels naar de noordelijke broedgebieden terug.
VAN VOGELKENNIS NAAR EEN DAG BUITEN
Maak van je nieuwsgierigheid een bestemming.
Wil je alk leren ontdekken? Verbind het vogeljaar met een gebied en bekijk hoe je daar op pad kunt.
Vanaf de zomer verlaten alken hun kolonies. In Nederland sluit het gebruikelijke beeld vooral aan op oktober tot en met april; in het voorjaar keren vogels naar de noordelijke broedgebieden terug.
Bekijk het hele vogeljaarBegin met de herkenning en de kijktips hieronder voor je volgende wandeling.
01 · LEER HET ZOEKBEELD KENNEN
Zo herken je de alk.
Vergelijk vorm, tekening en gedrag. Leeftijd, geslacht en seizoen kunnen het uiterlijk veranderen.
KIJK NAAR DE COMBINATIE
Zwarte rug, witte buik
De alk ligt laag op het water en heeft een stevige kop met een opvallend hoge, zijdelings afgeplatte zwarte snavel. Een fijne witte lijn op de snavel en in zomerkleed een witte lijn naar het oog horen bij het totaalbeeld.
Let op de hoge, stompe snavel.
KIJK NAAR DE COMBINATIE
Winterkop
In winterkleed zijn wang en keel wit. Een foto van een zwarte zomerkop is daarom geen goed voorbeeld van de vogel die je midden in de winter voor de kust zoekt.
Bekijk de grens tussen zwarte kruin en witte wang.
VERGELIJKEN HELPT
Waar zit het verschil?
Zeekoet
De zeekoet heeft een langer, spits toelopend snavelprofiel. Vergelijk meerdere bovenkomsten: een half verborgen snavel kan ook bij een alk smal lijken.
Vergelijk het vogelprofiel02 · LUISTER EN VOLG HET GEDRAG
Eerst luisteren, dan kijken
Geluiden zijn vooral verbonden aan de broedkolonies. Bij een Nederlandse winterwaarneming helpen houding en snavel doorgaans meer dan geluid.
Gebruik het geluidsvoorbeeld om de soort te leren kennen; verwacht geen roepende kolonie langs een Nederlands strand.
03 · LEES HET LANDSCHAP
Open zee, soms dicht onder de kust
De alk is een zeevogel van de noordelijke Atlantische Oceaan. Nederlandse waarnemingen langs stranden en zeedijken hebben vooral betrekking op vogels buiten hun broedgebied.
Kustwater
Kijk vanaf een toegankelijke zeedijk of strandopgang naar het wateroppervlak. Een rustende vogel kan tussen twee golfdalen geheel verdwijnen.
Noordelijke rotskust
De broedgebieden liggen aan rotsige kusten met richels en spleten. Dat landschap ontbreekt als regulier broedhabitat in Nederland.
Zo komt deze vogel aan voedsel
Vis vormt het hoofdvoedsel; ook kreeftachtigen worden gegeten. De prooi wordt duikend achtervolgd. Het gebruik van de vleugels onder water verklaart waarom een alk op het oppervlak vaak maar een korte onderbreking van zijn voedselzoektocht lijkt te nemen.
Broeden en opgroeien
In de noordelijke broedgebieden legt een paar doorgaans één ei. Het broeden valt in mei en juni. De beperkte nestplek op een rotsrichel heeft weinig te maken met de Nederlandse winterverblijven: een alk voor de kust is geen aanwijzing voor een nabij nest.
04 · ELKE LEVENSFASE VERTELT IETS ANDERS
Het jaar van de alk.
Verken de maanden en lees wat er in de levenscyclus verandert. Ontdek wanneer de vogel broedt, trekt of overwintert.
Winter op zee
Buiten de broedgebieden liggen vogels verspreid over zee en kustwater. Gebruik het winterkleed als herkenningsbeeld.
Terug naar de kolonies
De voorjaarstrek leidt naar noordelijke rotskusten. Mei hoort daar bij het broedseizoen.
Broeden en verspreiden
Na de broedtijd verlaten vogels de kolonies. Dit is een andere levensfase dan het Nederlandse winterverblijf.
Najaar aan de kust
Vanaf het najaar past de soort weer beter in het Nederlandse kustbeeld; aanwezigheid blijft plaatselijk en wisselend.
De vogel door het jaar
Vanaf de zomer verlaten alken hun kolonies. In Nederland sluit het gebruikelijke beeld vooral aan op oktober tot en met april; in het voorjaar keren vogels naar de noordelijke broedgebieden terug.
Een wintergast op zee kan langdurig uit beeld verdwijnen door duiken of golfslag. Een dag zonder melding bewijst daarom weinig over zijn afwezigheid.
05 · DE SAMENHANG ACHTER DE VOGEL
Een duikvogel laat zich slecht tellen
Een oppervlaktewaarneming is een momentopname van vogels die afwisselend duiken en bovenkomen. Zelfs een zorgvuldig geteld groepje is daarom geen schatting van alle alken in het omliggende zeegebied.
06 · VAN VOGEL NAAR EEN PASSEND GEBIED
Kies wat jij wilt ontdekken.
Kies een landschap dat je aanspreekt en ontdek waar je kunt wandelen en kijken.
Begin bij de leefwereld.
Gebruik de herkenning en kijktips hierboven voor je volgende wandeling.
Verken natuurgebieden op landschapNEEM JE NIEUWSGIERIGHEID MEE
Probeer dit buiten
- Kies een stabiel standpunt boven de golfslag.
- Zoek eerst de zwarte rug en witte onderzijde.
- Wacht op een zijaanzicht van de snavel.
- Volg een duik en zoek het hele zichtveld af.
Observeer vanaf toegestane paden. Geef vogels rust bij nest- en verblijfplaatsen en speel geen lokgeluiden af.
VERDER KIJKEN
Vragen die je buiten kunt hebben.
Broedt de alk in Nederland?
Nederland behoort tot het winter- en zeegebied, niet tot het normale rotskustbroedgebied.
Is elke zwart-witte zeevogel een alk?
Nee. Vooral zeekoeten kunnen sterk lijken; controleer de snavelvorm en het kopkleed.